TAAŞŞUK-I TALAT VE FİTNAT

0
515

TAAŞŞUK-I TALAT VE FİTNAT

Herkesin bileceği üzere dünyayı kasıp kavuran Covid-19 salgını dolayısıyla dünyamız tehdit altında. Bir çok ülke virüse karşı önlemler alıyor ve halkın zorunlu olmadıkça dışarı çıkmasını istemiyor. Bizde madem eve kapandık . Okumayı düşündüğümüz kitapları; izlemeyi düşündüğümüz filmleri veya dizileri izleyelim dedik. Uzun süredir okumayı düşündüğüm ama bir türlü fırsat bulamadığım edebi romanlara başlangıcı yapmış bulundum. Batılı anlamda yazılmış ilk edebi roman özelliğini taşıyan bu eser Şemsettin Sami tarafından kaleme alınmıştır. Tanzimat Dönemi sırasında ve arasında ki kavuşma hikayesini anlatmaktadır. , 18 19 yaşlarında devlet dairesinde çalışan son derece nazik kibar bir delikanlı. Babasını kaybetmiş annesi ve dadısı ile yaşamaktadır. Fitnat ise 15 yaşında ve annesi Zekiye Hanımı küçük yaşta kaybetmiştir. Annesi Fitnat’ a hamileyken başka bir adamla evlenip eşini terk etmiştir. Üvey babasının ismi ’dır. Kendisi tütün satarak geçimini sağlamaktadır. Çok kurnaz ve sinirli birisidir. Babası Fitnat’ ı sokağa çıkmasına izin vermemektedir. Üvey kızı üzerinde son derece baskı kurmaktadır. Bu baskıdan bunalan Fitnat da tanıştığı Talat’ a aşık olmuştur. Talat’ ın annesi Saliha Hanım oğlunu evlendirme niyetinde değildir fakat dadısı ve çevreden gelen evlensin baskısına da çok da itiraz etmemektedir. Talat bir gün ’ nın tütün sattığı dükkana uğrar ve orada Fitnat’ ı görür. İlk görüşte aşık olan Talat o günden sonra Fitnat’ ı düşünür. Fakat Fitnat’ ın babası çok baskıcı olduğundan dışarı çıkarmamaktadır. Talat ‘da Fitnat’ın dikiş nakış işiyle uğraştığını öğrenir. Talat, kadın çarşafı giyip Fitnat’ ın evine gider. Fitnat ‘a kendisini Ragıbe Hanım diye tanıtan Talat, bir süre kendi kimliğini açıklamaz. ’ nın işlettiği tütün dükkanına çok zengin birisi gelir. Adı . Üsküdar’da yaşayan bu adam ’ya kızıyla evlenmek istediğini iletir. Fitnat’ın babası da teklifi kabul eder. Bu haberi duyan Talat çıldırır ve Fitnat’ın evine gider kapıyı kırar. Onun gibi sakin mülayim birisinin kalbi bu heyecana dayanamaz ve oracıkta ölür Talat. Bunu duyan Fitnat acısından intihar eder . Ali Bey ilk kez, evlendiği Fitnat’ ın yüzünü görecektir heyecanlıdır fakat odaya girdiğinde Fitnat’ ın ölü bedeni ile karşılaşır. Fitnat’ ın boynunda ki muska ona çok tanıdık gelir. Evet o muska yıllar önce kendisini terk eden Fitnat’ ın annesi Zekiye hanıma aittir. Yani Ali bey yüzünü görmeden görücü usulü ile evlendiği Fitnat kendi öz kızıdır. O günden sonra Ali bey akli dengesini yitirir. Roman kötü sonla bitiyor belki fakat buradan çıkarmamız gereken bir çok sonuç var. Erken yaşta çocukların evlendirilmesinin sakıncaları, Çocukların izni alınmadan yapılan zoraki evlilikler. Görücü usulü evliliklerin ne gibi yıkımlara yol açabileceği. 1800’ lü yıllarda kadına bakış , kadının şu anda olduğu gibi yine söz hakkının olmaması. Tıpkı bir eşya gibi alınıp satılması düşüncesi. Kadınlar o dönem sokakta  feraceyle birlikte kullandığı sadece gözleri açık olan yüz örtüsü kullanmaktadırlar. Yolda onlara bakış atılmasın, kimse onlarla ilgili bir yorum dahi yapamasın beklentisi ve korkusu vardı.Ve  yaşanılan yerde ‘eve laf getirmeme’ bakışının en üst düzeyde olduğu dönem diyebiliriz belki de. Bu da kadın üzerinde ki baskıyı kat ve kat daha da arttırıp ailesinin sözünden çıkmamaya itmiştir. Tanzimat Döneminin o baskıcı havasını romanda çok iyi görebiliyoruz. Saliha Hanımın oğlunu överken; ‘o diğer çocuklar gibi’ evin yolunu bulamayan birisi değil demesi o dönemde de hızlı hayatın varlığını koruduğu fakat daha çok erkekler üzerinden egemen bir hayatın varlığı söz konusu diyebiliriz. Şu dönemde yaşanan aşklara sevgiye bakınca bir erkeğin bir kıza ulaşabilmek için gösterdiği masumane çabayı da görebiliriz. Talat’ın Fitnat’ a yakın olmak için kadın kılığına girip kendisini Ragıbe hanım diye tanıtıp ona yakın olmak istemesi, aşkını ve sevgisinin en doruk noktada yaşadığını söyleyebiliriz. Fitnat‘ ın babası ’ya gelecek olursak Tanzimat Döneminde okuma yazma oranın düşük olduğu, insanların o dönemde Abdülmecit tarafından basılan, 1 mecidiye için bile neler yapabileceğini gösteren bir roman aslında. Zengin adamların fakir ailelerin kızlarına talip olduğunda babaların kızın rızasını alacağı yerde  uyanıklık yapabileceklerini de görüyoruz . Ve verdikleri bu kararla birbirine aşık 2 gencin hayatlarını kaybetmesine yol açan kavuşulamayan bir hikayesi olarak Türk edebiyat tarihinde hala önemini korumaktadır. Batılı anlamda ilk roman olduğu için burada çıkan bazı teknik sıkıntılardan ötürü bu eser çok da ön plana çıkamamış fakat o dönemin kadın erkek ilişkilerini , kadınlara gösterilen muameleyi ve davranışsal tutarsızlıkları çok güzel bir anlatan bir roman olduğu şüphesiz ki de ortadadır.

TAAŞŞUK-I TALAT VE FİTNAT


CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.