Sosyal İkilem

0
30

Son zamanlarda sıkça konuşulan sosyal ikilem belgeseli bize sosyal medyanın öteki yüzünü gösterdi. Belgeselde facebook, twitter, youtube, pinterest gibi uygulamaların eski çalışanlarıyla röportajlar var. Burada anlatılanların hepsi aslında bildiğimiz ve farkında olduğumuz şeylerdi. Örneğin, özellikle yazışırken “haydi Bodrum’a gidelim” dediğimizde önümüze çıkan reklam algoritmalarında Bodrum’u görüyorduk. Otelleri, restoranları gibi cezbedici reklamlar karşımıza çıkardı. Kullandığımız telefonların yapay zeka olduğunun farkında olmayan yoktur. O yüzden bu belgesel birçok kişiyi şaşırtmadı. Belki sen-ben biliyoruz biliyoruz anlatılan şeyleri ama toplumun büyük bir kısmı farkında değil ve manipülasyona oldukça açık bir kitle var. Hatta sosyal medyanın bizi manipüle ettiğinden bahsedip, belgeselin kendisiyle bizi manipüle etmeye çalışması da çok ironik. Belgeselde TV, radyo gibi devrimlere göre devasa hızda büyüdüğü için şu ana kadar ki devrimlere benzemediği, insanların bu kadar hıza alışmakta güçlük çektiği detayları verilmiştir. Ama biraz abartılı ve süslü anlatılmış. Netflix ve apple’a hiç yer verilmemesi de dikkat çekiciydi. Sonuçta netflixde de kullanıcıların ilgisini çeken, daha önce izlediği içeriklere yakın konuları ön plana çıkartan bir sistemi yok mu?
Bugüne kadar sosyal medyayı bırakın sizi zehirliyor, manipüle ediyor diyen kim gördüysem Amerikan deyişiyle tam bir nut job. Rasta saçlar, artikülasyon bozukluğu ve kuvvetle muhtemel emin olduğum ama ispatlayamam dediğim asosyal bir geçmiş…bana bir tane eli yüzü düzgün, konuştuğunda ilk intibası “bu ne ya!” dedirtmeyecek bir sosyal medya karşıtı gösterin. Zaten yüzyıldır yapılan şeyi sanki sosyal medya başlatmış gibi; bak senin tüketim tercihlerini, vereceğin oyu, içeceğin suyu bu adamlar belirliyor diye anlatmaları komik olmuş. Çünkü senin cep telefonu dediğin şey dünün TV, kitap veya gazetesi aslında. Metroda herkesin gazete okuduğu fotoğraflar çok seviliyor, o gazete orada insanı diğer insanlardan tıpkı telefon gibi izole eden ve kendisine zaman ayırdığı bir alan. Aslında insanlığın ne kadar uzun süredir birbirinden nefret ettiğinin göstergesi. Yani bu telefona (sosyal medya) aslında şekil değiştirmiş ve devasa hızla kendini yenileyen bir gazete diyebiliriz. Dönelim kitap okumanın çok verimli olduğu savına. Sanki eskiden herkes kitap okuyordu. Ama o herkes netflixde seks var, homo algısı üretiliyor diye şikâyetçi. Sanırsın Rus klasikleri okumuş, diyalektif ve muhakemesini geliştirmişler de buna karşı çıkıyorlar. Ya da gazeteyi örnek alalım. Posta okursun emekliye zam müjdesi alırsın, sputniknews okur Rus aşığı olursun, akit alırsın hükümet aşığı olursun. Hepsini okuman lazım kardeşim, hepsini. O zaman taraf değil “bilgi” edinmiş olursun. Bu sosyal medya içinde yaratılan manipülasyon cahillerin kullanılmasındandır. Yani sosyal medya olmasaydı yine herkes kendi mecrasına göre hareket edip kendi algoritmasını kendi çabasıyla yaratacaktı. Boş verelim gazeteyi kitabı, ya TV? Mesela belli yaşa kadar kuranı hiç okumamış kardeşim açıp Nihat Hatipoğlu’nu TV ’da izliyor. Ve o ne derse kuranda onun yazdığına inanıyor. Talep arttıkça adama ne konuşacağı da dikte ediliyor ve algı yaratması böylece başarılı oluyor. Her akşam TV programında Nihat Hatipoğlu’na kuran baştan yazdırıldı. Sonra reklam arasında ürünler yerleştirildi. İndirim gördün ve satın aldın. Şimdi sen ya %20 kar ettin 2 lira cebine kaldı ya da durduk yere 8 lira harcama yaptın.
Şimdi bütün suç, bütün fatura sosyal medyaya mı kesildi? Burada kalkıp sosyal medya şöyle iyi böyle kötü kıyaslaması yapmayacağım. Ben belgeselde ki tezatlıkları eleştirmek istedim. Kısacası sosyal medya herkese bir alan yaratıyor bunu nasıl kullandığın önemli. Yapay zekayla yarışa gir demiyorum. Kitap, TV veya dergiye benzemez bu. Doğru! Ama hayatını kaliteli yaşamak da yapay zekanın değil senin elinde.
Belgeselin birkaç dakikasına adblock sığdırıldı. Ayrıca “adblock”ların ne kadar ciddi bir mesele olduğunu düşündürttü bana. Düşünsenize herşey, her reklam senin görebilmen için yapılıyor ama sen basit bir programla bunu engelleyebiliyorsun.

Sosyal İkilem


CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.